OŬNICZAK

PROSTAHO JAZYKA

Z POLSKIMI TŁUMACZENIAMI

SŁOWNICZEK

JĘZYKA PROSTEGO

Z POLSKIMI TŁUMACZENIAMI

СЛОЎНІЧАК

ПРОСТАЕ МОВЫ

З ПОЛЬСКІМІ ПЕРАКЛАДАМІ

DICTIONARY OF THE

PROSTY LANGUAGE

WITH POLISH TRANSLATIONS

P a d l a s k a C y b e r w i o s k a 2 0 1 0

 

Śpis treści

Spis treści / Зьмест / Contents

Alfabet i wymuŭlenie

Alfabet i wymowa

Альфабэт і вымаўленьне

Alphabet & Pronunciation

Śpis skarotoŭ i symbaloŭ

Spis skrótów i symboli

Сьпіс скарачэньняў і сымбаляў List of abbreviations and symbols

oŭnik

Słownik

Слоўнік

Dictionary

Deklinacyja prymietnikoŭ

Odmiana przymiotników

Скланеньне прыметнікаў

Declension of Adjectives

 

Alfabet i wymuŭlenie

Alfabet i wymowa / Альфабэт і вымаўленьне / Alphabet & Pronunciation

Aa Bb Cc Ćć Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Łł Mm Nn Ńń Oo Pp Rr Ss Śś Tt Uu Ŭŭ Ww Yy Zz Źź Żż Chch Czcz Dźdź Dżdż Szsz

litara

slav.

IPA

litara

slav.

IPA

a

a

a

r

r

r

b

b

b

s

s

s

c

c

ʦ

si

ś

ɕ

ci

ć

ś

ś

ɕ

ć

ć

t

t

t

d

d

d

u

u

u

e

e

ɛ

ŭ

u

w

f

f

f

w

v

v

g

g

g

y

y

ɨ

h

ɣ

ɣ

z

z

z

i

i

i

zi

ź

ʑ

j

i

j

ź

ź

ʑ

k

k

k

ż

ž

ʐ

l

l

l

     

ł

ł

ɫ

     

m

m

m

ch

x

x

n

n

n

cz

č

ni

ń

ɲ

dzi

 

ń

ń

ɲ

 

o

o

ɔ

ǯ

p

p

p

sz

š

ʂ

Padkreślenyja litary a, e, i, o, u, y u słoŭniku aznaczajuć miesca akcentu.

Podkreślone litery a, e, i, o, u, y w słowniku oznaczają miejsce akcentu.

Падкресьленыя літары a, e, i, o, u, y у слоўніку абазначаюць месца націску.

Śpis skarotoŭ i symbaloŭ

Spis skrótów i symboli / Сьпіс скарачэньняў і сымбаляў / List of abbreviations and symbols

arch.

archaizm

архаізм

archaism

blm.

bez liczby mnogiej

бяз множнага ліку

no plural

cz.

czasownik

дзеяслоў

verb

dok.

dokonany

закончаны

perfective

Dop.

dopełniacz

родны склон

Genitive

gł.

główny

колькасны

cardinal

l.mn.

liczba mnoga

множны лік

plural

licz.

liczebnik

лічэбнік

numeral

Mian.

mianownik

назоўны склон

Nominative

ndok.

niedokonany

незакончаны

imperfective

nprz.

nieprzechodni

непераходны

intransitive

przech.

przechodni

пераходны

transitive

przyim.

przyimek

прыназоўнік

preposition

przysł.

przysłówek

прыслоўе

adverb

r.m.

rodzaj męski

мужчынскі род

masculine gender

r.nij.

rodzaj nijaki

сярэдні род

neuter gender

r.ż.

rodzaj żeński

жаночы род

feminine gender

rzecz.

rzeczownik

назоўнік

noun

spój.

spójnik

злучнік

conjunction

st. wyż.

stopień wyższy

вышэйшая ступень

comparative

tlm.

tylko liczba mnoga

толькі множны лік

plural only

zwr.

zwrotny

зваротны

reflexive

formy odmiany

формы скланеньня

declension or conju-

   

альбо спражэньня

gation forms

tłumaczenie

польскі пераклад

Polish translation

przykłady użycia

прыклады выкарыс-

examples of use

   

таньня

 
  • użycie w przysłowiach, выкарысаньне ў пры- use in proverbs and

powiedzeniach –

казках, прымаўках –

sayings – given Polish

podane polskie

паданы польскі

translations are not

tłumaczenie nie jest

пераклад недаслоўны

word-to-word

dosłowne

   

ahoń

adczynić

adczyniać

abrusak

abłupić

adziecsa

A

  1. przyim. o Jana dumaje tolko a sibie. – Ona myśli tylko o sobie. Pryjdzi a druhoj. – Przyjdź o drugiej. Ja udaryŭsa nahoj a stoł.

Uderzyłem się nogą o stół.

  1. spój. a Ty adpaczni, a ja pajdu da sklepu. Ty odpocznij, a ja pójdę do sklepu.

abałdzieć cz. dok. nprz. abałdzieju abałdziejesz abałdzieŭ abałdzieła otumanieć, rozkojarzyć się

abied rzecz. r.m. blm. Dop. abieda południe ♦ Pryjdu pad abied. Przyjdę koło południa.

cz. dok. przech. abłuplu abłupisz

abłupiŭ abłupiła obrać ze skórki My uże abłupili ijca. Obraliśmy już jajka.

rzecz. r.m. ○ Dop. abruska Mian.

l.mn. abruski obrus, serweta Hości pryjeduć, trebo pałażyć czystyja abruski. Goście przyjadą, trzeba położyć czyste obrusy.

cz. ndok. przech. ○ adczyniaju

adczyniajesz adczynioŭ adczyniała otwierać ♦ Adczyniaj dźwiery, heto ja! Otwieraj drzwi, to ja!

cz. dok. przech. ○ adczyniu

adczynisz adczyniŭ adczyniła ot-worzyć ♦ Jon wiernuŭsa da chaty pjany i żonka jamu ni adczyniła. On wrócił do domu pijany i żona mu nie otworzyła.

adpaczyć cz. ndok. nprz. adpacznu

adpaczniesz adpacznuŭ adpacznuła odpocząć ♦ Jak pryjdu da chaty, adpacznu, pałażusa spać. Gdy przyjdę do domu, odpocznę, położę się spać.

adpaczynak rzecz. r.m. blm. Dop.

adpaczynku odpoczynek ♦

Prydoŭsa b nam adpaczynak. Przydałby się nam odpoczynek.

adpaczywać czas. ndok. nprz. adpa-

czywaju adpaczywajesz adpaczywoŭ

adpaczywała odpoczywać ♦ Ja

zrabiła usiu pracu, teraz adpaczywaju. Zrobiłam całą pracę, teraz odpoczywam.

adrazu przysł. od razu Ja byŭ tak zmuczany, szto jak tolko pałażyŭsa, adrazu zasnuŭ.

Byłem tak zmęczony, że jak tylko się położyłem, od razu zasnąłem.

cz. dok. zwr. ○ adziejusa adziejeszsa

adzieŭsa adziełasa ubrać się ♦ Hlań, jak jana adziełasa, usio joj widać.

Zobacz, jak ona się ubrała, wszystko jej widać.

adziewacsa cz. ndok. zwr. adziewajusa adziewajeszsa adziewoŭsa adziewałasa ubierać się ♦ Chuczej adziewajsa, nam uże trebo wychadzić. Ubieraj się szybciej, powinniśmy już wychodzić.

adzieża rzecz. r.ż. blm. ○ Dop. adzieży ubranie, odzież ♦ Każdamu trebo kupić jeżu i adzieżu, a skul hroszy uziać? – Dla każdego trzeba kupić jedzenie i ubranie, a skąd wziąć pieniądze?

adzin licz. gł. ○ r.ż. adna r.nij. adno jeden; sam ♦ Choć adno owo skaży. – Powiedz choć jedno słowo. A ty szto tut tak adzin siedzisz? – A ty

co tu tak sam siedzisz?

rzecz. r.m. ○ Dop. ahnia/ahniu Msc. u

ahniu Mian. l.m. ahni ogień ♦ Szto czytajesz? – „Ahniom i mieczom”.

Co czytasz? – „Ogniem i mieczem”.

akno rzecz. r.nij. Dop. akna Mian. l.mn. okna

  • okno ♦ Haspadar adczyniŭ akno u szczyci i wietryć budzie. – Gospodarz otworzył okno w ścianie

  •  
  • bachonak

  •  
  • awios rzecz. r.m. blm. ○ Dop. uŭsa owies

  • Zastałosa tolko kryszku uŭsa dla kania. – Zostało tylko trochę owsa dla konia.

  • B

szczytowej i będzie wietrzył.

akuratnie przysł. akurat, właśnie wtedy ♦ Niszczaście prychodzić akuratnie tady, kiedy najmiensz jaho czakajesz. – Nieszczęście przychodzi właśnie wtedy, gdy się go najmniej spodziewasz.

akuratny przym. ○ r.ż. akuratna r.nij.

akuratna o człowieku: solidny, porządny ♦ Jon taki akuratny, nihdy ni spaźniajecsa. On jest taki solidny, nigdy się nie spóźnia.

albo spój. albo Pajedu z Marysiaj albo z Zosiaj. Pojadę z Marysią albo z Zosią.

ale spój. ale My jaho zaprasili, ale jon ni pryszoŭ. Zaprosiliśmy go, ale on nie przyszedł.

alej rzecz. r.m. blm. ○ Dop. aleju olej Da taho cieścika patrabuju szklanki aleju. – Do tego ciasta potrzebuję szklanki oleju.

apałonik rzecz. r.m. ○ Dop. apałonika Mian. l.mn. apałoniki chochla, łyżka

wazowa ♦ Zupu naliwajem apałonikam. – Zupę nalewamy chochlą.

arenda rzecz. r.ż. blm. ○ Dop. arendy dzierżawa ♦ Susied dwa haktary addoŭ u arendu. Sąsiad dwa hektary oddał w dzierżawę.

asa I rzecz. r.ż. ○ Dop. ase Mian. l.mn. osy osa ♦ Czaho ty taki zły, asa cibie ukusiła? Co ty jesteś taki zły, osa cię ugryzła?

asa II rzecz. r.ż. ○ Dop. ase Mian. l.mn. osy topola drżąca; osika ♦ Pry darozi raśli osy. Przy drodze rosły osiki.

astatni przym. ○ r.ż. astatnia r.nij. astatnia ostatni ♦ Mamu, jon astatniu skwaraczku źjeŭ! Mamo, on zjadł ostatnią skwarkę!

awieczka rzecz. r.ż. ○ Dop. awieczki Mian.

l.mn. awieczki Dop. l.mn. awieczak

owca ♦ Czy mnoho awieczak majecie? Czy macie dużo owiec?

rzecz. r.m. ○ Dop. bachonka Mian.

l.mn. bachonki bochenek Czaho aż try bachonki kupiŭ? Adzin źjemo, a dwa sczarstwiejuć! Po co kupiłeś aż trzy bochenki? Jeden zjemy, a dwa sczerstwieją!

babka rzecz. r.m. ○ babki Mian. l.mn. babki babcia ♦ Babku, szto robisz u Dubrowi? – Babciu, co robisz w Dąbrowie?

bacian rzecz. r.m. ○ baciana Mian. l.mn.

baciane bocian Baciane jeszcze ni prylecieli. Bociany jeszcze nie przyleciały.

baćkie rzecz. r.m. tlm. ○ baćkoŭ rodzice

Łukaszenka ni pazwoliŭ wiaźniu

spatkacsa z baćkami. Łukaszenka nie pozwolił więźniowi spotkać się z rodzicami.

baćko rzecz. r.m. ○ baćki Mian. l.mn. baćkie ojciec, tato ♦ Ziutak uże treci raz stau baćkam. Ziutek już trzeci raz został ojcem.

bałoto rzecz. r.m. blm. ○ Dop. bałota błoto

  • Chto stolko bałota nanios u chatu? – Kto tyle błota naniósł do domu?

bałota rzecz. r.nij. tlm. ○ Dop. bałot bagno, bagna ♦ Heta ptuszka żywie kala wade i na bałotach. – Ten ptak żyje w pobliżu wody i na bagnach.

bonda

burchiel

biedniak

burak

basiakom, basiaczkom przysł. na boso

  • Na sumu da Nowaho Dwara

trebo basiakom chadzić, inaczaj kamaszy zabrudziacsa. Na sumę do Nowego Dworu trzeba boso chodzić, inaczej kamasze się zabrudzą.

bić czas. ndok. przech. ○ bju bjesz biŭ biła bić; tłuc ♦ Za szto ty jaho bjesz, jon niczoho ni zrabiŭ?! – Za co ty go bijesz, on nic nie zrobił?! Czamu ty bjesz tolko maje kubki, a twaje stajać calusieńkija na poŭcy? Dlaczego tłuczesz tylko moje kubki, a twoje stoją calutkie na półce?

bieda rzecz. r.ż. ○ Dop. biedy Mian. l.mn. biedy

  • 1) bieda; 2) nieszczęście ♦ Bieda tam była takaja, szto zimoj jeli tolko cybulu z alejem. Bieda tam była taka, że wiosną jedli tylko cebulę z olejem. ♦♦ bieda, choć tancuj wielka bieda; sytuacja bez wyjścia

rzecz. r.m. ○ Dop. biedniaka Mian.

l.mn. biedniakie 1) biedak, nędznik;

  1. nieszczęśnik ♦♦ Ot i tak, skazoŭ biedniak i horko zapłakoŭ. – tak to już jest; takie życie

bieły przym. ○ r.ż. bieła r.nij. bieła biały ♦

Jon żywie u Biełastoku nidaloko biełaho kaścioła. On mieszka w Białymstoku niedaleko białego kościoła.

rzecz. r.ż. ○ Dop. bondy Mian. l.mn.

bondy świeży chleb tuż po wyjęciu

  1. pieca ♦ Maci wyciahnuła bondu z pieczki i pałażyła na stale.

Mama wyjęła chleb z pieca i położyła na stole.

bot rzecz. r.m. ○ Dop. bota Mian. l.mn. boty but ♦ Kupiła ja sabie nowyja boty na abcasach. – Kupiłam sobie nowe buty na obcasach.

brachać czas. ndok. nprz. ○ breszu breszasz

brachoŭ brachała głośno szczekać, ujadać ♦ Ni bojsa, hety sabaka tolko bresza, ale ni kusaje. – Nie bój się, ten pies tylko szczeka, ale nie gryzie.

brydki przym. ○ r.ż. brydka r.nij. brydka brzydki ♦ Pahoda brydkaja, dziś kasić ni budziem. Pogoda brzydka, dziś nie będziemy kosić.

buda rzecz. r.ż. ○ Dop. bude Mian. l.mn. budy

  • buda ♦ Jon harełku schawoŭ za sabaczaj budoj. On wódkę schował za psią budą.

bulba rzecz. r.ż. blm. ○ Dop. bulby

ziemniaki ♦ Budziem bulbu rezać

da kaszyka. Będziemy ziemniaki kroić do koszyka. Bulba u parniku warycsa. – Ziemniaki gotują się w parniku.

bulbia rzecz. r.nij. tlm. ○ Dop. bulbiej ziemniaki Bulbia latoś abradzili.

Ziemniaki w tym roku obrodziły

rzecz. r.m. ○ Dop. buraka Mian. l.mn.

burakie burak U Dubrowi na rynaczku burakie pradajuć pa złatoŭcy. – W Dąbrowie na rynku buraki sprzedają po złotówce.

rzecz. r.m. ○ Dop. burchla Mian.

l.mn. burchli bąbel ♦ Jamu ad ciesnych botoŭ zrabilisa burchli. Od ciasnych butów zrobiły mu się bąble.

bydlaczy przym. ○ r.ż. bydlacza r.nij. bydlacza

  • 1) bydlęcy; 2) pastewny ♦ Mnoho ludziej spad Sakołki wywieźli u Sybir u bydlaczych wahonach. Wielu ludzi spod Sokółki wywieźli na Syberię w bydlęcych wagonach.

Ni jesz taho, heto bydlaczy burak.

Nie jedz tego, to burak pastewny.

być czas. ndok. nprz. ○ jest jest byŭ była przysz. budu budziesz być ♦ Ja soŭtystam

  1. wioscy jest. – Jestem sołtysem we

  1.  
  1. caławacsa

  1.  
  1. chacieŭ chacieła żonka sama chocza jego czego chce

  1.  
  1. chabor

wsi.

byk rzecz. r.m. ○ byka Mian. l.mn. bykie byk ♦ Dawaj pajedziem pa sałomu, bo bykie hałodnyja stajać.

Pojedźmy po słomę, bo byki głodne stoją.

bździeć cz. dok. nprz. bżdżu bździsz bździeŭ

bździeła □ pierdzieć ♦♦ A paszoŭ ty

  1. sieczku bździeć! – Idź do diabła! dosł. Idź pierdzieć na rżysku!

C

cacka rzecz. r.ż. ○ Dop. cacki Mian. l.mn. cacki

  • zabawka ♦ Kiedyści takich cacak ni było. – Kiedyś nie było takich zabawek.

calawać czas. ndok. nprz. ○ caluju calujesz calawoŭ calawała celować

caławać czas. ndok. przech. ○ całuju całujesz caławoŭ caławała całować

czas. ndok. zwr. ○ całujusa ca-

łujeszsa caławoŭsa caławałasa cało-wać się ♦ Budziem caławacsa, tolko ulica budzie tryszczać! Będziemy się całować, aż ulica będzie trzeszczeć!

cana rzecz. r.ż. ○ Dop. cane Mian. l.mn. ceny cena

car rzecz. r.m. ○ Dop. cara Mian. l.mn. care car

carkwa rzecz. r.ż. ○ Dop. carkwe Mian. l.mn. cerkwy cerkiew

cebrawina rzecz. r.ż. ○ Dop. cebrawiny Mian. l.mn. cebrawiny cębrowina

ceglina rzecz. r.ż. ○ Dop. cegliny Mian. l.mn. cegliny cegła

cegło rzecz. r.nij. blm. ○ Dop. cegła cegły; dużo cegieł z cegła ceglany susied

zbudavoŭ chatu z cegła sąsiad zbudował ceglany dom

ceły przym. ○ r.ż. ceła r.nij. ceła cały jon ceły dzień tolko siedzić u chaci on cały dzień tylko siedzi w domu

cep rzecz. r.m. ○ Dop. cepa Mian. l.mn. cape cep

rzecz. r.m. ○ Dop. chabora Mian. l.mn.

chabory 1) prezent w dowód wdzięczności za coś; 2) łapówka

chacieć czas. ndok. przech. ○ chaczu choczasz

chcieć ♦ jahona ni wiedaje, czaho żona sama nie wie,

chałodny przym. ○ r.ż. chałodna r.nij.

chałodna zimny, chłodny

chata rzecz. r.ż. ○ Dop. chaty Mian. l.mn. chaty

  • dom ♦ paznawato zra-biłosa, trebo iści da chaty – zrobiło się dosyć późno, trzeba iść do domu; czy muchazolu u chaci nima? – czy nie ma w domu muchozolu?

chibo part. chyba ♦ Czy chleb da sklepu prywieźli? – Chibo tak. – Czy przywieźli do sklepu chleb? – Chyba tak.

chiżo przysł. ○ st.wyż. chuczej szybko

chiży przym. ○ r.ż. chiża r.nij. chiża st.wyż. chuczejszy szybki

chlapać czas. ndok. nprz. ○ chlapaju chlapajesz chlapoŭ chlapała chla-pać

chutko przysł. ○ st.wyż. chuczej szybko ♦ pajedziem pa asfalci, chuczej budzie – pojedziemy drogą asfaltową, będzie szybciej

chmara rzecz. r.ż. ○ Dop. chmary Mian. l.mn.

chmary chmura

chwacić I czas. niewł. wystarczy Choczasz jeszcze bulby? Dziakuju, chwacić. Chcesz jeszcze ziemniaków? – Dziękuję,

ciplenia

wystarczy.

chwacić II wykrz. dosyć; basta

ciahnuć czas. ndok. przech. ○ ciahnu ciahniesz ciahnuŭ ciahnuła ciąg-nąć

ciażki przym. ○ r.ż. ciażka r.nij. ciażka 1) ciężki; 2) trudny

cichi przym. ○ r.ż. cicha r.nij. cicha cichy

ciemnata rzecz. r.ż. blm. ○ Dop. ciemnate ciemność

ciesto rzecz. r.nij. blm. ○ Dop. ciesta ciasto (rozrobiona masa)

cieścik rzecz. r.m. ○ Dop. cieścika Mian. l.mn. cieściki ciasto (upieczone)

cikawy przym. ○ r.ż. cikawa r.nij. cikawa ciekawy

ciomny przym. ○ r.ż. ciomna r.nij. ciomna ciemny

rzecz r.nij. ○ Dop. cipleniaci Mian.

l.mn. cipleniata kurczę kuryca pa padworku chodzić, cipleniata wodzić kura chodzi po podwórku, prowadza kurczęta

cukar rzecz. r.męs. blm. ○ Dop. cukru cukier

cyba rzecz. r.ż. ○ Dop. cyby Mian. l.m. cyby żart., pieszcz. noga; gira

cybula rzecz. r.ż. ○ Dop. cybuli Mian. l.mn. cybuli cebula

cyment rzecz. r.m. blm. ○ Dop. cymentu cement

cyrata rzecz. r.ż. ○ Dop. cyraty Mian. l.mn. cyraty cerata

cyrawać czas. ndok. przech. ○ cyruju cyrujesz cyrawoŭ cyrawała cero-wać

czatyry licz. gł. cztery

czom zaim. pyt. i wzgl. dlaczego Czom ty ni pryszoŭ? Dlaczego nie przyszedłeś?

czorny przym. ○ r.ż. czorna r.nij. czorna czarny

czosnyk rzecz. r.m. blm. ○ Dop. czosnyku czosnek

czy I part. pyt. czy Czy dzisiej budziem sieno waroczać? Czy dzisiaj będziemy przewracali siano?

czy II spój. czy A mo ty wiedajesz, czy pekaes uże pajechoŭ? A może ty wiesz, czy autobus już pojechał?

czuć czas. ndok. przech. ○ czuju czujesz czuŭ czuła słyszeć

czyrwony przym. ○ r.ż. czyrwona r.nij. czyrwona czerwony

czytać czas. ndok. przech. ○ czytaju czytajesz czytoŭ czytała czytać

Ć

ćmiany przym. ○ r.ż. ćmiana r.nij. ćmiana 1) ciemny; 2) mglisty, niewyraźny;

3) delikatnie i jednolicie zachmurzony

ćwiarozy przym. ○ r.ż. ćwiaroza r.nij. ćwiaroza trzeźwy

ćwiordy przym. ○ r.ż. ćwiorda r.nij. ćwiorda twardy

D

dakul zaim. pyt. i wzgl. dokąd ♦ czy wiedajesz, dakul paszli mać i baćko? Czy wiesz, dokąd poszli mama i tato?

daloki przym. ○ r.ż. daloka r.nji. daloka daleki, odległy

daloko przysł. daleko

dzicio

durak

drystaczka

daroha

dziehciar

dapruŭde part. naprawdę

rzecz. r.ż. ○ Dop. darohi Mian. l.mn.

darohi droga ♦ pry darozi rastuć bierozy przy drodze rosną brzozy

dawoli dosyć, wystarczy dobro przysł. dobrze

dobry przym. ○ r.ż. dobra r.nij. dobra dobry

doŭhi przym. ○ r.ż. doŭha r.nij. doŭha długi

doŭho przysł. długo

drewo rzecz. r.nji. ○ Dop. drewa Mian. l.mn. drewa drzewo; drewno

rzecz. r.ż. ○ Dop. drystaczki

Mian. l.mn. drystaczki biegunka ni jesz pryskanych śliŭkoŭ, bo drystaczki dastaniesz nie jedz pryskanych śliwek, bo dos-taniesz biegunki

dumać czas. ndok. nprz. ○ dumaju du-majesz

dumoŭ dumała myśleć

rzecz. r.m. ○ Dop. duraka Mian. l.mn.

durakie dureń ♦ wy dura-kie, heto ni szczur, heto mysza! wy durnie, to mysz, a nie szczur! ♦♦ durak

chałodnyja uszy fajtłapa;

pechowiec

durny przym. ○ r.ż. durnaja r.nij. dur-noje głupi, durny ♦ pakiń dur-noje – nie przejmuj się bzdurami

dwa licz. ○ r.ż. dźwie r.nij. dwa dwa

dziaha rzecz. r.ż. ○ Dop. dziahi Mian. l.mn. dziahi pasek ♦♦ bo jak zdejmu

hanawicy ź dziahi! – uważaj, bo się doigrasz!

rzecz. r.nij. ○ Dop. dzicia, dziciaci Mian.

l.mn. dzieci Dop. dziciej, dzieci dziecko

  • Jak ja i maje dzieci tak i nima u świeci – przy drodze rosną brzozy

dzie zaim. pyt. i wzgl. gdzie ♦ a dzie baćko? – musi śpić u chaci a gdzie ojciec? – chyba śpi w domu

arch. rzecz. r.m. ○ Dop. dziehciara

Mian. l.mn. dziehciare 1. osoba zajmująca się wyrobem dziegciu; 2. mieszkaniec Lipska nad Biebrzą

dzień rzecz. r.m. ○ Dop. dnia Mian. l.mn. dnie Dop. dzion dzień

dziohać rzecz. r.m. blm. ○ Dop. dziohciu dziegieć

dźwiery rzecz. r.nij. blm. ○ Dop. dźwierej drzwi

G

ganak rzecz. r.m. ○ Dop. ganku Mian. l.mn. ganki ganek

gardziel rzecz. r.m. ○ Dop. gardziela Mian. l.mn. gardziele gardło

gardziołka rzecz. r.ż. ○ Dop. gardziołki Mian. l.mn. gardziołki przełyk

gont rzecz. r.m. blm. ○ Dop. gonta □ gont ♦ chata kryta gontam – dom kryty gontem

guzik rzecz. r.m. ○ Dop. guzika Mian. l.mn. guziki guzik

H

hadki przym. ○ r.ż. hadka r.nij. hadka obrzydliwy

hadzina rzecz. r.ż. □ Dop. hadziny Mian. l.mn. hadziny godzina

haława rzecz. r.ż. ○ Dop. haławe Mian. l.mn. hałowy głowa

hałodny przym. ○ r.ż. hałodna r.nij. ha-łodna

  • głodny

hanawicy rzecz. r.m. tlm. Dop. hana-wic

imhła

hlanuć

hość

spodnie ♦♦ Bo jak zdejmu hanawicy ź dziahi! Uważaj, bo się doigrasz!

hara rzecz. r.ż. ○ Dop. hare Mian. l.mn. hory góra

haraczy przym. ○ r.ż. haraczaja r.nij. haraczoje gorący

harełka rzecz. r.ż. ○ Dop. harełki Mian. l.mn. harełki wódka

harszczok rzecz. r.m. Dop. harszczka Mian. l.mn. harszczkie garnek

haspadar rzecz. r.m. Dop. haspadara Mian. l.mn. haspadare gospodarz

haspadarka rzecz. r.ż. ○ Dop. haspa-darki Mian. l.mn. haspadarki gos-podarstwo

hawaryć czas. ndok. przech. ○ hawaru haworysz hawaryŭ hawaryła mó-wić

hety zaim. wsk. ○ r.ż. heta r.nij. heta ten; tamten

hladzieć czas. ndok. nprz. ○ hladżu hladzisz hladzieŭ hladzieła pa-trzeć

otka rzecz. r.ż. ○ Dop. otki Mian. l.mn. otki grdyka

czas. dok. nprz. żhlanu hlaniesz

hlanuŭ hlanuła spojrzeć hlań, jaki piekny sabaka – spójrz, jaki ładny

pies

hnać czas. ndok. przech. ○ żanu żaniesz hnoŭ hnała pędzić, gnać (ko-goś, coś)

Janko żanie awiecz-ki na hory – Janek pędzi owce na góry.

hniezdo rzecz. r.nij. Dop. hniezda Mian. l.mn. hniezda gniazdo

hołka rzecz. r.ż. ○ Dop. hołki Mian. l.mn. hołki

  • igła ♦♦ choć hołki źbiraj – bardzo widno

hoły przym. ○ r.ż. hoła r.nij. hoła goły, nagi

horki przym. ○ r.ż. horka r.nij. horka gorzki

horło rzecz. r.nij. Dop. horła Mian. l.mn. horła gardło; jama ustna

hość rzecz. r.m. Dop. haścia Mian. l.mn. hości Dop. l.mn. haściej/haścioŭ gość

hreczka rzecz. r.ż. blm. ○ Dop. hreczki gryka

hruski przym. ○ r.ż. hruska r.nij. hruska grząski

hrusko przysł. grząsko

hruszka rzecz. r.ż. ○ Dop. hruszki Mian. l.mn. hruszki gruszka

rzecz. r.m. ○ Dop. haścia Mian. l.mn. hości Dop. l.mn. haściej/haścioŭ gość

hryb rzecz. r.m. Dop. hryba Mian. l.mn. hrybe grzyb

hurok rzecz. r.m. Dop. hurka Mian. l.mn. hurkie ogórek

huś rzecz. r.ż. ○ Dop. husi Mian. l.mn. husi gęś

huŭno rzecz. r.nij. blm. Dop. huŭna Mian. l.mn. hoŭna gówno

I

ijko rzecz. r.nij. ○ Dop. ijka Mian. l.mn. ijca

Dop. ijec jajko

rzecz. r.ż. ○ Dop. imhły Mian. l.mn.

imhły mgła ♦♦ chaj na jich Boh ciomnuju imhłu naśle! – niech ich

piorun trzaśnie!

inszy zaim. ○ r.ż. insza r.nij. insza inny

iści czas. ndok. nprz. ○ idu idziesz szoŭ szła iść Dakul idziesz? – Da dochtara idu. – Dokąd idziesz? Idę do lekarza.

J

kaścioł

l.mn.

 

ja zaim. os. ○ Dop. minie Cel. mnie Bier. minie Narz. mnoj/mnoju Msc. mnie ja

jana zaim. os. r.ż. ○ Dop. ije Cel. joj Bier. ije Narz. joj/joju Msc. joj ona

jano zaim. os. r.nij. ○ Dop. jaho Cel. jamu Bier. jaho Narz. jim Msc. jim ono

jabłyko rzecz. r.nij. ○ Dop. jabłyka Mian. l.mn. jabłyka jabłko

jabłynia rzecz. r.ż ○ Dop. jabłyni Mian. l.mn. jabłyni jabłoń

jarmień rzecz. r.m. ○ Dop. jarmienia Mian. l.mn. jarmnieni rzemień

jazyk rzecz. r.m. ○ Dop. jazyka Mian. l.mn. jazykie język

jeść czas. ndok. przech. ○ jem jesi jeŭ jeła tr. rozk. jesz jeść

jeszcze part. jeszcze

jon zaim. os. r.m. ○ Dop. jaho Cel. jamu Bier. jaho Narz. jim Msc. jim on

K

kab spój. żeby ♦♦ A kab ty skis i raźcioksa! Niech cię cholera weźmie!

kaczarha rzecz. r.ż. ○ Dop. kaczarhie Mian. l.mn. kaczerhi kosior

kali zaim. pyt. i wzgl. kiedy

kaliś, kaliści zaim. nieokr. kiedyś

kałoć czas. ndok. przech. ○ kalu kołasz kałoŭ kałoła kłuć

kamar rzecz. r.m. Dop. kamara Mian. l.mn. kamare komar

kamień rzecz. r.m. Dop. kamienia Mian. l.mn. kamieni Dop. l.mn. mnoho kamień ale

po liczebnikach od 5 piać kamieni kamień

kampot rzecz. r.m. blm. Dop. kampotu

kompot Mać nawaryła kampotu

  1. wiszni. – Mama ugotowała kompot z wiśni.

kaniec rzecz. r.m. Dop. kanca Mian. l.mn. kance koniec

karowa rzecz. r.ż. ○ Dop. karowy Mian. l.mn. karowy krowa

karszak rzecz. r.m. Dop. karszaka Mian.

karszakie jastrząb

rzecz. r.m. ○ Dop. kaścioła Mian. l.mn.

kaścioły kościół ♦ nowyja pantofli kupiŭ, jak u kaścioli byŭ, to usie hladzieli – kupiłem nowe pantofle, gdy byłem w kościele, to wszyscy patrzeli

kasztan rzecz. r.m. Dop. kasztana Mian.

l.mn. kasztane 1) kasztano-wiec; 2) kasztan

kawal rzecz. r.m. Dop. kawala Mian. l.mn. kawale kowal

kaza rzecz. r.ż. ○ Dop. kaze Mian. l.mn. kózy koza

kazać czas. ndok. przech. ○ każu każasz kazoŭ kazała kazać, nakazywać

kazulka rzecz. r.ż. ○ Dop. kazulki Mian. l.mn.

kazulki owad pełzający

kidać czas. ndok. przech. ○ kidaju kidajesz kidoŭ kidała rzucać ♦ nie kidaj u jaho kamień nie rzucaj w niego

kamieniami

kiedy zaim. pyt. i wzgl. kiedy

kiedyś, kiedyści zaim. nieokr. kie-dyś

kinuć czas. dok. przech. ○ kinu kiniesz kinuŭ kinuła 1) rzucić ♦ kinuŭ torbu u kut

  1. pabieh na padworak – rzucił torbę w kąt i pobiegł na dwór; 2) rzucić, zostawić ♦ kinuła szkołu i pa-jechała u Anhliju – zostawiła szkołę i pojechała do Anglii

kipiatok rzecz. r.m. blm. Dop. kipiat-ku

wrzątek

kisły przym. ○ r.ż. kisła r.nij. kisła kwaśny

kubak

kusać

kuryć

klikać czas. ndok. przech. ○ kliczu kli-czasz klikoŭ klikała wołać ♦ kli-kaj

baćku, pałudzień hatowy wołaj tatę, obiad gotowy

koń rzecz. r.m. Dop. kania Mian. l.mn. koni Dop. l.mn. kaniej koń ♦ ska-ży antkawi, chaj kania pry-wiaża powiedz Antkowi, niech przywiąże konia

kot rzecz. r.m. Dop. kata Mian. l.mn. kate kot

koŭdra rzecz. r.ż. ○ Dop. koŭdry Mian. l.mn. koŭdry kołdra

kresło rzecz. r.nij. Dop. kresła Mian. l.mn. kresła krzesło

kroszki rzecz. r.ż. tlm. ○ Dop. kroszkoŭ okruchy ♦ trebo wycierć kroszki sa stołu – trzeba wytrzeć okruchy ze stołu

kroŭ rzecz. r.ż. ○ Dop. krywi krew krychu przysł. trochę

kryszaczku przysł. troszeczkę, od-robinkę

kryszku przysł. troszkę, odrobinę kryż rzecz. r.m. Dop. kryża Mian. l.mn. kryże

  • krzyż

rzecz. r.m. ○ Dop. kubka Mian. l.mn.

kubki kubek Paliwaj, usie czakajuć i kampot u kubkach staić. – Polewaj, wszyscy czekają i kompot w kubkach stoi.

kudrawiec rzecz. r.m. Dop. kudroŭca Mian. l.mn. kudroŭcy człowiek o kręconych włosach

kudrawy przym. ○ r.ż. kudrawa r.nij. kudrawa kędzierzawy, kudłaty

kulbak rzecz. r.m. Dop. kulbaka Mian. l.mn. kulbakie □ żart. palec

kupczy przym. ○ r.ż. kupcza r.nij. kupcza kupowany, ze sklepu ♦ swaje jabłyka czy kupczyja? to swoje jabłka czy ze sklepu?

kuranio rzecz. r.nij. Dop. kuraniaci Mian. l.mn. kuraniata kurczę

kuryca rzecz. r.ż. ○ Dop. kurycy Mian. l.mn. kurycy kura

czas. ndok. przech. ○ kuru kurysz kuryŭ

kuryła palić (papierosy)

kurycsa czas. ndok. zwr. niewł. ○ (janó) kurytsa kuryłosa kurzyć się

czas. ndok. przech. ○ kusaju kusajesz

kusoŭ kusała gryźć ♦ ni padycho da sabaki, kab ni pakusoŭ cibie

nie podchodź do psa, żeby cię nie pogryzł

kwietka rzecz. r.ż. ○ Dop. kwietki Mian. l.mn.

kwietki kwiatek

lecieć

L

ladoŭka rzecz. r.ż. ○ Dop. ladoŭki Mian. l.mn.

ladoŭki lodówka

czas. ndok. nprz. ○ leczu lecisz lecieŭ

lecieła 1) o człowieku biec; 2) o ptaku,

samolocie lecieć

lepić czas. ndok. przech. ○ leplu lepisz lepiŭ lepiła lepić

les rzecz. r.m. Dop. lesu Mian. l.mn. lese las

  • palez niedźwiedź u les pierdzieć

poszedł niedźwiedź pierdzieć do lasu

leto rzecz. r.nij. Dop. leta Mian. l.mn. leta lato

lipa rzecz. r.ż. ○ Dop. lipy Mian. l.mn. lipy lipa

lubić czas. ndok. przech. ○ lublu lubisz lubiŭ lubiła lubić

mieża

miesiacy

Ł

ławuszczy przym. ○ r.ż. ławuszcza r.nij. ławuszcza o zwierzęciu lubiący polować

łastoŭka/łastuŭka rzecz. r.ż. ○ Dop. łastoŭki Mian. l.mn. łastoŭki jas-kółka

łob rzecz. r.m. Dop. łoba Mian. l.mn. łabe czoło ♦♦ da łoba nabić – wbić sobie do głowy

łoŭka rzecz. r.ż. ○ Dop. łoŭki Mian. l.mn. łoŭki

  • ławka

łożak rzecz. r.m. Dop. łożka Mian. l.mn. łożki

  • łóżko

łożka rzecz. r.ż. ○ Dop. łożki Mian. l.mn. łożki łyżka

łupa rzecz. r.ż. ○ Dop. łupy Mian. l.mn. łupy

  1. warga; 2) w l.mn. łupy usta ◊ z lit. lūpa ♦ dziedko to chibo wypiŭszy, bo łupy raździawiŭ dziadek to chyba coś wypił, bo usta rozdziawił

łysy przym. ○ r.ż. łysa r.nij. łysa łysy ♦ ja chaczuadzioŭ pieczanych na skwaradzie i małaka ad czornaj łysaj karowy chcę placków pieczonych na patelni i mleka od czarnej łysej krowy

M

machorka rzecz. r.ż. blm. ○ Dop. ma-chorki

  • tytoń, tabaka

mahiła rzecz. r.ż. ○ Dop. mahiły Mian. l.mn. mahiły grób, mogiła

małady przym. ○ r.ż. maładaja r.nij. maładoje

  • młody

mały przym. ○ r.ż. małaja r.nij. małoje mały

maroz rzecz. r.m. blm. Dop. marozu mróz Mnie ad marozu palcy paczyrwanieli. – Od mrozu poczerwieniały mi palce.

masło rzecz. r.nij. blm. Dop. masła masło

mhlisty przym. ○ r.ż. mhlista r.nji. mhlista mglisty

mhła rzecz. r.ż. ○ Dop. mhły Mian. l.mn. mhły

  • mgła

miachki przym. ○ r.ż. miachka r.nij. miachka

  • miękki

miaso rzecz. r.nij. blm. Dop. miasa mięso

mieć czas. ndok. przech. ○ maju majesz mieŭ mieła mieć

miensz przysł. st. wyż. mniej

miesiac rzecz. r.m. Dop. miesiaca Mian. l.mn.

1) miesiąc; 2) księżyc

mieszać I czas. ndok. przech. ○ mieszaju mieszajesz mieszoŭ mieszała mie-szać

mieszać II czas. ndok. nprz. ○ mieszaju

mieszajesz mieszoŭ mieszała prze-szkadzać

rzecz. r.ż. ○ Dop. mieże Mian. l.mn.

mieży 1) miedza hlań, chto idzie mieżoj – spójrz, kto idzie miedzą; 2) granica ja jeszcze ni byŭ za mieżoj – jeszcze nie byłem za granicą

misaczka rzecz. r.ż. ○ Dop. misaczki Mian. l.mn. misaczki miska

mnoho przysł. dużo

muraszka

mąka

Mian. l.mn.

moj zaim. dzierż ○ r.ż. maja r.nij. maje mój

mohiłki rzecz. r.ż. tlm. ○ Dop. mohiłak cmentarz

morkwa rzecz. r.ż. ○ Dop. morkwy Mian.

l.mn. morkwy marchew

mucha rzecz. r.ż. ○ Dop. muchi muchi mucha

muka rzecz. r.ż. blm. ○ Dop. mukie

rzecz. r.ż. ○ Dop. muraszki Mian.

l.mn. muraszki mrówka musi part. chyba

N

naha rzecz. r.ż. ○ Dop. nahie Mian. l.mn. nohi

  • noga

nawat part. nawet

ni part. występuje niesamodzielnie, jako

zaprzeczenie innego wyrazu; por. > nie nie Czy była ty u kaścioli? Ni

była. Czy byłaś w kościele? – Nie byłam.

nidziela rzecz. r.ż. ○ Dop. nidzieli Mian. l.mn. nidzieli niedziela

nie part. występuje samodzielnie; por. > ni nie Czy była ty u kaścioli? Nie.

Czy byłaś w kościele? – Nie.

nos rzecz. r.m. Dop. nasa Mian. l.mn. nase nos

nowy przym. ○ r.ż. nowa r.nij. nowa nowy

noż rzecz. r.m. Dop. naża Mian. l.mn. naże nóż

paliwać

palcy

padworka Mian.

przygoto-wać,

O

ocat rzecz. r.m. blm. ○ Dop.octu ocet

oko rzecz. r.nij. ○ Dop. oka Mian. l.mn. oczy oko

osień rzecz. r.ż. ○ Dop. osieni Mian. l.mn. osieni

  • jesień

oziero rzecz. r.nij. ○ Dop. oziera Mian. l.mn.

aziora jezioro

P

pachmielicsa czas. dok. zwr. pach-mielusa pachmieliszsa pachmieliŭsa pachmieliłasa

  • napić się piwa zachacieŭ ja raz

upicsa, wyhnać wodki, pachmielicsa – razu pewnego zapragnąłem się upić, napędzić wódki, napić się piwa

paczać czas. dok. przech. pacznu paczniesz paczoŭ paczała zacząć

paczatak rzecz. r.m. Dop. paczatku Mian. l.mn. paczatki początek

paczynać czas. ndok. przech. paczy-naju paczynajesz paczynoŭ paczynała zaczynać

padrychtawacsa czas. dok. zrw.

padrychtujusa padrychtujeszsa

padrychtawoŭsa padrychtawałasa przygotować się, przyszyko-wać się

padrychtawać czas. dok. przech. ○ padrychtuju padrychtujesz padrych-tawoŭ

padrychtawała przyszykować

padworak rzecz. r.m. Dop.

l.mn. padworki podwórko

pajści czas. ndok. nprzech. ○ pajdu pojdziesz paszoŭ paszła pójść

palac rzecz. r.m. Dop. palca Mian. l.mn.

palec

czas. ndok. przech. ○ paliwaju

paliwajesz paliwoŭ paliwała polewać ♦

Pojdziem da chaty, uże harełki ni paliwajuć. – Chodźmy do domu, już wódki nie polewają.

pałudnawać czas. ndok. nprz. ○ pałud-nuju pałudnujesz pałudnawoŭ pałud-nawała jeść obiad

pałudzień rzecz. r.m. Dop. pałudnia Mian. l.mn. pałudni obiad

panidziełak rzecz. r.m. Dop. pani-dziełka Mian. l.mn. panidziełki po-niedziałek

papieczas. dok. nprz. ○ papru pa-presz

pieczka

parwać

piryndzić

piryndy

parasia

papior papierła pognać, popędzić, pobiec, pojechać, poś-pieszyć

rzecz. r.nij. ○ Dop. parasiaci Mian.

l.mn. parasiata prosię ♦ zoŭtra parasiata da Mazuroŭ da Alecka pawieziem jutro zawieziemy prosięta do Mazu-rów do Olecka

parazkidwać czas. dok. przech. ○ paraz-kidwaju parazkidwajesz parazkid-woŭ

parazkidwała porozrzucać

pareczka rzecz. r.ż. ○ Dop. pareczki Mian.

l.mn. pareczki porzeczka

paroh rzecz. r.m. Dop. paroha Mian. l.mn. parohi próg

czas. dok. przech. ○ parwu parwiesz parwoŭ parwała porwać

paświścioł rzecz. r.m. Dop. paświś-cioła Mian. l.mn. paświścioły 1) gwizdek; 2) osoba niepo-ważna

paŭuk rzecz. r.m. Dop. paŭuka Mian. l.mn. paŭukie pająk

piać licz. gł. ○ Dop. piaci pięć

piadź rzecz. r.ż. ○ piadzi Mian. l.mn. piadzi

pięść

rzecz. r.ż. ○ Dop. pieczki Mian. l.mn.

pieczki piec ♦ Tyja parwanyja kapci to uże da pieczki pajduć. – Te porwane kapcie to już do pieca pójdą.

pieczy czas. ndok. przech. ○ pieku pie-czesz piok piekła piec

piekar rzecz. r.m. Dop. piekara Mian. l.mn. piekarepiekarz

pierac rzecz. r.m. blm. piercu pieprz

piekny przym. ○ r.ż. piekna r.nij. piekna ładny

pierastać czas. dok. nprzech. ○ piera-stanu pierastaniesz pierastoŭ piera-stała przestać

pierć czas. ndok. nprz. ○ pru presz pior pierła

  • gnać, pędzić, biec, je-chać, śpieszyć ♦ jon z hare tak chutko

pior, szto plandeku sarwało on tak szybko jechał z górki, że zerwało plandekę

pieśnia rzecz. r.ż. ○ Dop. pieśni Mian. l.mn. pieśni piosenka

pietuch rzecz. r.m. Dop. pietucha Mian. l.mn. pietuchie kogut

piła rzecz. r.ż. ○ Dop. piłe Mian. l.mn. piłe piła

piłka rzecz. r.ż. ○ Dop. piłki Mian. l.mn. piłki piłka

pirynda rzecz. r.ż ○ Dop. piryndy Mian. l.mn.

gaduła, papla

czas. ndok. przech. ○ piryn-dżu

piryndzisz piryndziŭ piryndziła rozmawiać o rzeczach małej wagi, gadać, plotkować

pisać czas. ndok. przech. ○ piszu piszasz pisoŭ pisała pisać

achta rzecz. r.ż. ○ Dop. achty Mian. l.mn. achty prześcieradło

poszuŭka rzecz. r.ż. ○ Dop. poszuŭki Mian. l.mn. poszuŭki poszewka

pracawać czas. ndok. nprz. pracuju

pracujesz pracawoŭ pracawała pra-cować

praść czas. ndok. przech. ○ pradu pra-dziesz proŭ prała prząść

proŭda rzecz. r.ż. blm. ○ Dop. proŭdy prawda

pruŭdziwy przym. ○ r.ż. pruŭdziwa r.nij. pruŭdziwa prawdziwy

pryhladacsa czas. ndok. nprz. ○ pry-hladajusa pryhladajeszsa pryhladoŭ-sa

pryhladałasa przyglądać się

pryhnać czas. dok. przech. ○ pryżanu pryżaniesz pryhnoŭ pryhnała przygnać

pszanica rzecz. r.ż. blm. ○ Dop. pszanicy pszenica

pszczała rzecz. r.ż. ○ Dop. pszczałe Mian. l.mn.

rozbierać się

 

pszczoły pszczoła

pyrczaj rzecz. r.m. blm. Dop. pyrczaja

perz

R

rabić czas. ndok. przech. ○ rablu robisz rabiŭ rabiła robić

ramonak rzecz. r.m. Dop. ramonka Mian. l.mn. ramonki rumianek

razpluszczyć czas. dok. przech. ○ raz-

pluszczu razpluszczysz razpluszczyŭ

razpluszczyła otworzyć (oczy)

raździawa rzecz. r.ż. ○ Dop. raździawy Mian.

l.mn. raździawy ciamajda, fajtłapa

raździecsa czas. dok. zwr. ○ raździejusa

raździejeszsa raździeŭsa raździełasa rozebrać się

raździewacsa czas. ndok. zwr. ○ raź-dziewajusa raździewajeszsa raździe-woŭsa

raździewałasa

redźka rzecz. r.ż. ○ Dop. redźki Mian. l.mn. redźki rzodkiew, rzod-kiewka

reka/raka rzecz. r.ż. ○ Dop. reki Mian. l.mn. reki rzeka

roh rzecz. r.m. Dop. raha Mian. l.mn. rahie róg

rok rzecz. r.m. ○ Dop. roku Mian. l.mn. leta rok

ruka rzecz. r.ż. ○ Dop. rukie Mian. l.mn. ruki

  • ręka

rwać czas. ndok. przech. ○ rwu rwiesz rwoŭ rwała

  • rwać

rychtawacsa czas. ndok. zwr.. ○ rych-tujusa rychtujeszsa rychtawoŭsa rychtawałasa przygotowywać się, szykować się

rychtawać czas. ndok. przech. ○ rych-tuju rychtujesz rychtawoŭ rychta-wała przygotowywać, szykować

skwaraczka

szkadawać

szałaput

samachod

sól

S

sabaka rzecz. r.m. Dop. sabaki Mian. l.mn. sabaki pies

sałodki przym. ○ r.ż. sałódka r.nij. sałódka słodki

sałoma rzecz. r.ż. blm. ○ Dop. sałomy słoma

rzecz. r.m. ○ Dop. sama-chodu

Mian. l.mn. samachody sa-mochód ♦ takim samachodam to i da Jaświłoŭ ni stydno pa-jechać – takim samochodem to i do Jaświł nie wstyd pojechać

samahon rzecz. r.m. blm. ○ Dop. sama-honu

  • samogon ♦ pradoŭ samachod za kanku samahonu – sprzedał samochód za kankę samogonu

samahonczy przym. ○ r.ż. samahoncza r.nji.

samahoncza o alkoholu włas-nej produkcji

samahonka rzecz. r.ż. blm. ○ Dop. samahonki samogon

sasna rzecz. r.ż. ○ Dop. sasne Mian. l.mn. sosny

  • sosna

serca rzecz. r.ż. ○ Dop. serca Mian. l.mn. serca

  • serce

sierada rzecz. r.ż. ○ Dop. sierade Mian. l.mn. sierade Bier. l.mn. (u) sierady środa

sieredzina rzecz. r.ż. ○ Dop. sieredziny Mian. l.mn. sieredziny krzyż (część ciała)

skazać czas. dok. przech. ○ skażu ska-żasz skazoŭ skazała powiedzieć

skazka rzecz. r.ż. ○ Dop. skazki Mian. l.mn. skazki bajka

skul zaim. pyt. i wzgl. skąd

rzecz. r.ż. ○ Dop. skwaraczki

Mian. l.mn. skwaraczki skwarka ♦ mamu, jon astat-niu skwaraczku paciahnuŭ – mamo, on wziął ostatnią skwar-kę

sol rzecz. r.ż. blm. ○ Dop. soli

spać czas. ndok. nprz. ○ śplu śpisz spoŭ spała

  • spać

spuszysty przym. ○ r.ż. spuszysta r.nij. spuszysta puszysty

sraka rzecz. r.ż. ○ Dop. sraki Mian. l.mn. sraki

  • dupa ♦ Hety kasmita musi z

Marsa prylecieŭ i naszyja zbrojnyja siły jaho ad razu u sraku zaatakawali. Ten kos-mita chyba z Marsa przyleciał i nasze siły zbrojne od razu zaatakowały go w dupę. ♦♦ sra-ka matyka guzik prawda

stajać czas. ndok. nprz. ○ staju stoisz stajoŭ stajała stać

stary przym. ○ r.ż. staraja r.nji. staroje stary

stolar rzecz. r.m. Dop. stolara Mian. l.mn. stalare stolarz

stoł rzecz. r.m. Dop. stała Mian. l.mn. stałe stół

subota rzecz. r.ż. ○ Dop. suboty Mian. l.mn. suboty sobota

swoj zaim. dzierż. zwr. ○ r.ż. swaja r.nij. swaje

  • swój

rzecz. r.m. ○ Dop. szałaputa Mian.

l.mn. szałaputy osoba ener-giczna i roztargniona, nieuważ-na

szczoki rzecz. r.ż. tlm. ○ Dop. szczok/ szczokoŭ

  • policzki

sześć licz. gł. ○ Dop. szaści sześć

czas. ndok. przech. ○ szka-duju

szkadujesz szkadawoŭ szkada-wała żałować jana mnie szkaduje na harełku dziesiać złotych – ona żałuje mi dziesię-ciu złotych na wódkę; heto zły czaławiek, ni trebo jaho szka-dawać – to zły człowiek, nie na-leży go żałować;

szkaduj, szto ni pajechała z nami

żałuj, że nie pojechałaś z nami

szlabanczyk

szkarpetka Mian. l.mn.

 

rzecz. r.ż. ○ Dop. szkarpetki szkarpetki skarpeta

rzecz. r.m. ○ Dop. szlabanczyka

Mian. l.mn. szlabanczy-ki wąskie łóżko z drewnianą klapą, po której opuszczeniu służy jako ławka z oparciem

szwedar rzecz. r.m. Dop. szwedra Mian. l.mn. szwedry sweter

szyroki przym. r.ż. szyróka r.nij. szyróka szeroki

Ś

śloza rzecz. r.ż. ○ Dop. ślozy Mian. l.mn. ślozy

  • łza

śniedać czas. ndok. nprz. ○ śniedaju śniedajesz śniedoŭ śniedała jeść śniadanie

śniedanie rzecz. r.nij. ○ Dop. śniedania Mian. l.mn. śniedania śniadanie

śnieh rzecz. r.m. ○ Dop. śniehu Mian. l.mn. śniehi śnieg

świerbieć czas. ndok. niewł. ○ świerbić świerbieŭ świerbieła swędzieć

świet rzecz. r.m. Dop. świetu świat

świnia rzecz. r.ż. ○ Dop. świnie Mian. l.mn. świnie Dop. l.mn. świniej świnia

świstok rzecz. r.ż. ○ Dop. świstka Mian. l.mn. świstkie gwizdek

trymać

trapietun

trapajło

T

tabaretka rzecz. r.ż. ○ Dop. tabaretki Mian.

l.mn. tabaretki taboret

taksoŭka Dop. taksoŭki Mian. l.mn.

taksoŭki samochód osobowy

talerka rzecz. r.ż. ○ Dop. talerki Mian. l.mn.

talerki talerz

tamaj zaim. wsk. tam

tapol rzecz. r.m. Dop. tapala Mian. l.mn.

tapale topola

toŭkanica rzecz. r.ż. blm. ○ Dop. toŭkanicy purre ziemniaczane

traczawienie rzecz. r.nij. blm. Dop.

traczawienia trociny

trapaczka rzecz. r.ż. ○ Dop. trapaczki Mian.

l.mn. trapaczki trzepaczka

rzecz. r.nij. ○ Dop. trapajła Mian.

l.mn. trapajła 1) trzepaczka; 2)

osoba roztargniona, nieuważna

rzecz. r.m. ○ Dop. trapietuna Mian.

l.mn. trapietune osoba nie-cierpliwa,

nadpobudliwa; nar-waniec

trawa rzecz. r.ż. ○ Dop. trawe Mian. l.mn.

trawy trawa

trebo czas. niewł. trzeba

try licz. gł. ○ Dop. troch trzy

czas. ndok. przech. ○ trymaju

trymajesz trymoŭ trymała trzymać

tryszczać czas. ndok. nprz. ○ tryszczu

tryszczysz tryszczoŭ tryszczała

trzeszczeć ♦ tolko ulica budzie

tryszczać bardzo mocno,

intensywnie

tut zaim. wsk. tu, tutaj

twoj zaim dzierż. ○ r.ż. twaja r.nij. twaje twój

tydzień rzecz. r.m. ○ Dop. tydnia Mian. l.mn.

tydni tydzień

wierabiej

wienkie

U

uczora przysł. □ wczoraj

uczyć czas. ndok. przech. ○ uczu uczysz uczyŭ uczyła uczyć

uczycsa czas. ndok. zwr. ○ uczusa uczyszsa uczyŭsa uczyłasa uczyć się

ulica rzecz. r.ż. ○ Dop. ulicy Mian. l.mn. ulicy

  • ulica ♦♦ tolko ulica budzie tryszczać – bardzo moc-no, intensywnie

usieńko zaim. wszystko

uŭtorak rzecz. r.m. Dop. uŭtorka Mian. l.mn. uŭtorki wtorek

uziać czas. dok. przech. ○ waźmu woźmiesz

uzioŭ uziała wziąć

uzieracsa czas. ndok. nprzech. uzie-rajusa uzierajeszsa uzieroŭsa uziera-łasa

patrzeć

e part. □ już

W

waryć czas. ndok. przech. waru warysz waryŭ waryła gotować Wary chutko bulbu, czas pałudnawać. – Gotuj szybko ziemniaki, czas jeść obiad.

wada rzecz. r.ż. ○ Dop. wade Mian. l.mn. wody

  • woda

wieczar rzecz. r.m. ○ wieczara Mian. l.mn.

wieczary wieczór

wieczera rzecz. r.ż. ○ Dop. wieczery Mian.

l.mn. wieczery kolacja

wieczerać czas. ndok. nprz. ○ wiecze-raju wieczerajesz wieczeroŭ wiecze-rała jeść kolację

wiedro rzecz. r.nij. ○ Dop. wiedra Mian. l.mn.

wiedra wiadro

wieliki przym. r.ż. ○ wielika r.nij. wielika

st.wyż. bolszy duży

wienik rzecz. r.m. ○ Dop. wienika Mian. l.mn. wieniki drapak, prosta miotła z gałązek

wienok rzecz. r.m. ○ Dop. wienka Mian. l.mn.

wieniec; wianek

rzecz. r.m. ○ Dop. wierabja Mian.

l.mn. wierabji wróbel

wiesna rzecz. r.ż. ○ wiesne Mian. l.mn. wiosny

  • wiosna

wołas rzecz. r.m. ○ Dop. wołasa Mian. l.mn. wałase włos

wuzki przym. ○ r.ż. wuzka r.nij. wuzka wąski

wycierć czas. dok. przech. ○ wytru wytrasz wycier wycierła wytrzeć

wycirać czas. ndok. przech. ○ wyciraju wycirajesz wyciroŭ wycirała wy-cierać

wykidać czas. ndok. przech. ○ wykidaju wykidajesz wykidoŭ wykidała wy-rzucać

wykinuć czas. dok. przech. ○ wykinu wykiniesz wykinuŭ wykinuła wy-

zaczynieny

rzucić

wysoki przym. ○ r.ż. wysoka r.nij. wy-soka wysoki

wytrymać czas. dok. przech. wytry-maju wytrymajesz wytrymoŭ wytry-mała wytrzymać

wywiernuć czas. dok. przech. ○ wy-wiernu wywierniesz wywiernuŭ wy-wiernuła wywrócić, przewrócić

Z

zaczyniać czas. ndok. przech. zaczy-niaju

zaczyniajesz zaczynioŭ zaczy-niała zamykać

zaczynić czas. dok. przech. zaczyniu zaczynisz zaczyniŭ zaczyniła za-mknąć

przym. r.ż. zaczyniena r.nij.

zaczyniena zamknięty ♦ Biedronka ceły miesiac za-czyniena była, dach reman-tawali Biedronka była cały miesiąc zamknięta, remontowa-no dach

zboża rzecz. r.nij. ○ Dop. zboża Mian. l.mn. zboża zboże

zdarowy przym. ○ r.ż. zdarowa r.nij. zdarowa

  • zdrowy ♦ kab ty zda-rowa była!

niech ci Bóg da zdrowie!

zdochnuć czas. dok. nprzech. ○ zdochnu zdochniesz zdochnuŭ zdochnuła

zdechnąć

ziachać czas. ndok. nprz. ○ ziachaju ziachajesz ziachoŭ ziachała zie-wać

ziapać czas. ndok. nprz. ○ ziapaju ziapajesz ziapoŭ ziapała sapać

ziegra rzecz. r.nij. tlm. Dop. ziegier żart. ślepia, oczy

zielony przym. ○ r.ż. zielona r.nij. zielona zielony

ziemla rzecz. r.ż. ○ Dop. ziemle Mian. l.mn. ziemli ziemia

zierno rzecz. r.nij. Dop. zierna Mian. l.mn. zierna ziarno

ziewać czas. ndok. nprz. ○ ziewaju zie-wajesz ziewoŭ ziewała ziewać

zima rzecz. r.ż. ○ Dop. zime Mian. l.mn. zimy zima

złapać czas. dok. przech. ○ złapaju złapajesz złapoŭ złapała złapać

zławać czas. ndok. nprzech. uju ujesz zławoŭ zławała złościć się

znajści

czas. ndok. nprz. ○ znojdu znoj-dziesz

znajszoŭ znajszła znaleźć ♦ znajszoŭ

pantofli pad łożkam, a dumaŭ,

szto sabaki dzieści panieśli

znalazłem pantofle pod łóżkiem, a

myślałem, że psy gdzieś zaniosły

zoŭtra przysł. jutro

zrabić czas. dok. prz. ○ zrablu zrobisz zrabiŭ zrabiła zrobić

zub

zuŭsim przysł. zupełnie, całkiem ♦ wy musi zuŭsim padureli tak hnać praź wiosku – wy chyba całkiem zwariowaliście, żeby tak gnać przez wieś

zwodzić czas. ndok. przech. ○ zwodżu zwodzisz zwodziŭ zwodziła kłamać

Ź

źwier rzecz. r.m. ○ Dop. źwiera Mian. l.mn. źwiere zwierzę

źwieryna rzecz. r.ż. blm. ○ Dop. źwieryny

zwierzęta (domowe, gospodarskie)

żonka

Ż

żawaronak rzecz. r.m. ○ Dop. żawaronka Mian. l.mn. żawaronki skowronek

żmienia rzecz. r.ż. ○ Dop. żmieni Mian. l.mn.

żmieni garść

rzecz. r.ż. ○ Dop. żonki Mian. l.mn.

żonki żona fura, filcy, żonka,

dobra samahonka – skóra, fura i

komóra

ŻOŬTY PRZYM. R.Ż. ŻOŬTA R.NIJ. ŻOŬTA

ŻOŁTY

żyto rzecz. r.nij. ○ Dop. żyta żyto

żywina rzecz. r.ż. blm. ○ żywiny zwierzęta

DEKLINACYJA PRYMIETNIKOŬ

Prymietniki admieniajucsa pawodle roznych uzoroŭ u zależnaści ad taho, czy akcent u jich padaje na korań (np. nowy), czy na kancoŭku (np. stary). Roznyja kancoŭki majuć toża prymietniki, u jakich astatni zyczny1 jest miachki (np. tani), ćwiordy (np. czorny) albo h, ch, k (np. darahi, uchi, lochki).

Astatni zyczny ćwiordy, akcent na korani: nowy

                           

l.poj.

                     

l.mn.

 
                                                                         
       

r.m.

r.ż.

r.nij.

             
                                                         

Mian.

 

now-y

now-a

now-a

 

now-yja

 
                                                                         

Dop.

 

now-aho

now-aj(e)

now-aho

 

now-ych

 
                                                                         

Cel.

 

now-amu

now-aj

now-amu

 

now-ym

 
                                                                     

Bier.

 

now-y/now-aho

now-u

now-a

 

now-yja

 
                                                                         

Narz.

 

now-ym

now-aj(u)

now-ym

 

now-ymi

 
                                                                     

Msc.

 

now-ym

now-aj

now-ym

 

now-ych

 
                                                                         

Astatni zyczny ćwiórdy, akcent na kancoŭcy: stary

             
                                                                     
                           

l.poj.

                     

l.mn.

 
                                             
       

r.m.

r.ż.

r.nij.

             
                       

Mian.

 

star-y

star-aja

star-oje

 

star-yja

 
                                     

Dop.

 

star-oho

star-oj(e)

star-oho

 

star-ych

 
                                     

Cel.

 

star-omu

star-oj

star-omu

 

star-ym

 
                               

Bier.

 

star-y/star-oho

star-uju

star-oje

 

star-yja

 
                                   

Narz.

 

star-ym

star-oj(u)

star-ym

 

star-ymi

 
                               

Msc.

 

star-ym

star-oj

star-ym

 

star-ych

 
                                                                         

Astatni zyczny miachki, akcent na korani: tani

l.poj. l.mn.

r.m. r.ż. r.nij.

  1. zyczny spółgłoska

Mian.

tan-i

tan-ia

tan-ia

tan-ija

                             

Dop.

tan-iaho

tan-iaj(e)

tan-iaho

tan-ich

                             

Cel.

tan-iamu

tan-iaj

tan-iamu

tan-im

                         

Bier.

tan-i/tan-iaho

tan-iu

tan-ia

tan-ija

                             

Narz.

tan-im

tan-iaj(u)

tan-im

tan-imi

                         

Msc.

tan-im

tan-iaj

tan-im

tan-ich

                             

Astatni zyczny h, ch albo k, akcent na korani: doŭhi

                               

l.poj.

                     

l.mn.

                                                                       
     

r.m.

r.ż.

 

r.nij.

     
                                                           

Mian.

doŭh-i

doŭh-a

 

doŭh-a

doŭh-ija

                                                                       

Dop.

doŭh-aho

doŭh-aj(e)

 

doŭh-aho

doŭh-ich

                                                                       

Cel.

doŭh-amu

doŭh-aj

 

doŭh-amu

doŭh-im

                                                                   

Bier.

doŭh-i/doŭh-aho

doŭh-u

 

doŭh-a

doŭh-ija

                                                                       

Narz.

doŭh-im

doŭh-aj(u)

 

doŭh-im

doŭh-imi

                                                                   

Msc.

doŭh-im

doŭh-aj

 

doŭh-im

doŭh-ich

                                                                       

Astatni zyczny h, ch albo k, akcent na kancoucy: darahi

     
                                                                     
                               

l.poj.

                     

l.mn.

                                       
     

r.m.

r.ż.

 

r.nij.

     
                       

Mian.

darah-i

darah-aja

 

darah-oje

darah-ija

                         

Dop.

darah-oho

darah-oj(e)

 

darah-oho

darah-ich

                             

Cel.

darah-omu

darah-oj

 

darah-omu

darah-im

                       

Bier.

darah-i/darah-oho

darah-uju

 

darah-oho

darah-ija

                       

Narz.

darah-im

darah-oj(u)

 

darah-im

darah-imi

               

Msc.

darah-im

darah-oj

 

darah-im

darah-ich

                                                                       

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nałożyło na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies. Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez podlaskie.tv, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW. Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono AAOO.pl Kamil Gopaniuk z siedzibą w Białymstoku, 15-875 Białystok, ul. Kalinowskiego 8/51 Cele przetwarzania danych 1.profilowanie i cele analityczne 2.świadczenie usług drogą elektroniczną 3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań 4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach 5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług Podstawy przetwarzania danych 1.profilowanie oraz cele analityczne – zgoda 2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi 3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych Odbiorcy danych Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa. Prawa osoby, której dane dotyczą Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą. Informacje dodatkowe Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności" Polityka prywatności

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close