Opowieść o lotnisku w Kurianach

   

   Mieszkałem przez 11 lat w Halickich,a że już od młodości interesowałem się historia to nasłuchałem się trochę opowieści o tym lotnisku.
  Powstało ono za pierwszego sowieta.Ten okres był najgorzej wspominany przez mieszkańców Halickich. Zołnierze sowieccy byli zakwaterowani w ziemiankach,wykopanych w lesie koło folwarku Białostoczek (do chwili obecnej doskonale są widoczne ślady po tych ziemiankach).
  Na porządku dziennym było wymuszanie od mieszkańców wsi ,alkoholu. Bardzo często do drzwi wieczorem dobijał się uzbrojony żołnierz,żądając wódki pod groźbą użycia broni.Gdy ją dostawał ,stwierdzał że sowiecki żołnierz nie jest złodziejem i w zamian pozostawiał koszulę lub jakieś inne elementy wyposażenia.
  Następnego dnia do gospodarza przychodził dowódca sołdata,z oskarżeniem ,że tenże nielegalnie posiada własność armii sowieckiej. Nieborak musiał oddać zostawiony fant i ponownie wykupić się wódką,żeby dowódca nie wniósł oficjalnego oskarżenia.
  Inny z mieszkańców wspominał kiedyś ,że zimą z 1940 na 1941-był zmuszony do stawiania się z furmanką na lotnisku w celu wywożenia śniegu. Jednego dnia, podczas wyjazdu z terenu lotniska,wartownik- ku jego zdziwieniu, zaczął kontrolować czy nic nie wywozi w śniegu.Niestety okazało się ,że któryś z bojców podrzucił mu łopatę.Delikwent został natychmiast aresztowany i osadzony pod strażą w jednej z ziemianek.Uwolnienie go ,kosztowało rodzinę konewkę bimbru.
  Władza sowiecka skończyła się w czerwcu 1941. Sowieci uciekali w takim pośpiechu ,że w ziemiankach pozostawiali sporo rzeczy,które przygarnęła okoliczna ludność.
  Szczególnie cenione były elementy umundurowania,które po usunieciu odznaczen i dystynkcji,po małych przeróbkach krawieckich nadawało się do noszenia przez cywili.
  Sowieckie odznaki zerwane z mundurów służyły dzieciom do zabawy- jedna z nich dotrwała do moich czasów na strychu starego domu i znajduje się w mojej kolekcji.Jest to odznaka absolwencka 7 Szkoły Dowódców Lotnictwa Wojskowego ZSRR.

   Co wydawje się trochę dziwne – najlepiej wspominane były czasy okupacji niemieckiej. Niemcy rozbudowali infrastrukturę lotniska , postawili nowe hangary oraz wieżę kontroli lotów. Piloci byli zakwaterowani w folwarku Białostoczek – natomiast obsługa naziemna we wsi Halickie.
  Z tego co opowiadali mieszkańcy żołnierze niemieccy bardzo dobrze się do nich odnosili, m.in. dzielili się racjami żywnościowymi ,a nawet jak wspominał jeden z mieszkańców, kwaterujący u nich Niemiec pomagał im w pracach polowych przy żniwach. Inny z kolei mieszkaniec Kolonii Halickie ,wspominał że jako dziecko pomagal w poszukiwaniach kół zrzucanych przez startujące niemieckie samoloty (prawdopodobnie chodziło mu o szybowce wojskowe , które po starcie odrzucały kołowe podwozie), za co otrzymywał pieniężne gratyfikacje.
   Latem 1944 Niemcy opuścili lotnisko- jednek wcześniej zniszczyli hangary i pasy startowe poprzez detonacje wkopanych bomb lotniczych. Niestety nie wszystkie bomby wybuchły.
  Jedna z nich zaraz po wojnie była przyczyną tragedii, kilkunastoletni mieszkaniec Halickich (niestety już nie pamiętam nazwiska) przy niej majstrował i wywołał eksplozję.
  Jeszcez do lat 90-tych w miejscu eksplozji stał krzyż upamiętniający to wydarzenie z inskrypcja na metalowej tabliczce.
  Inna bomba,która nie wybuchła,była wkopana akurat centralnie po granicy dwóch działek i jeszcze do niedawna robiła za słupek graniczny. Mimo planowej ewakuacji, Niemcy pozostawili elementy wyposażenia.W moich zbiorach z tegoż miejsca i czasu znajduje się ,butla tlenowa z samolotu i filiżanka z kantyny Luftwaffe.

   Wkrótce po wycofaniu się Niemców,lotnisko ponownie zostało zajęte przez Sowietów. Najpierw się zajęli oni wyrównaniem pasów startowych. Jak opowiadał jeden z mieszkańców-leje po bombach były najpierw wypełniane ściętymi pniami drzew,a następnie zasypywane ziemią.
  Sowieci z końca wojny całkiem przyzwoicie się odnosili do mieszkańców wsi. Nie byli już tak izolowani , jak ich pobratymcy w 1939 -1941 roku, kwaterowali w domach i Polaków uznawali za sojuszników.
   Jeden z mieszkańców zapamiętał,że obsługa lotniska pozwalała starszym wyrostkom kompletować taśmy z amunicją do broni pokładowej,za co dostawali konserwy i słodycze (podobno amerykańskie).
  Ostatecznie lotnisko zostało opuszczone na początku 1945 roku,w wyniku postępów ,,ofensywy styczniowej” i przesunięcia się frontu.
  Po bytności ostatnich użytkowników lotniska najwięcej pozostało łusek z broni pokładowej.Co zaradniejsi mieszkańcy oprawiali w nie pilniki i dłuta,spotkałem się nawet z pługami konnymi w których rączki były zrobione z łusek od działek pokładowych 23mm.
  Sowieci pozostawili również jeden z samolotów,prawdopodobnie zbyt mocno uszkodzony żeby nadawał się do naprawy.
  Podobno jeden z gospodarzy wymontował z niego silnik – udało się mu go uruchomić i przez kilkanaście lat po wojnie był używany do napędu młockarni (ale moim zdaniem to legenda-silnik lotniczy jest za duży do takiej roboty).
  Z tego okresu i miejsca posiadam w kolekcji ,papierowa tubę na pociski do 37 mm działka pkładowego samolotu Airacobra.

 JACEK ANTONIUK

Napisz komentarz:

komentarze

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

You may use these HTML tags and attributes:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

10 − 2 =